الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

145

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

زقم : در آيه : ( إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ - 43 / دخان ) زقّوم - عبارت از طعام و غذاى ناگوار در آتش دوزخ است . زَقَمَ فلان و تَزَقَّمَ : به طور استعاره يعنى چيز پليدى و زشتى را بلعيد و خورد . زكو : اصل زَكَاة - رشد و فزونى است كه از بركت دادن خداى تعالى حاصل مىشود و در امور دنيوى و اخروى هر دو در نظر گرفته مىشود ، مىگويند : زَكَا الزَّرْعُ يَزْكُو : وقتى است كه از كشت و زراعت فزونى و بركت حاصل شود . در آيه : ( أَيُّها أَزْكى طَعاماً - 19 / كهف ) اشاره به چيزى است كه حلال است و فرجامش ناگوار نيست و نيز زَكَاة - در بارهء چيزى است كه : انسان از حقّ خداى براى مسكينان و فقرا كنار مىگذارد و از مالش خارج مىكند و ناميدن چنان مالى به زكات براى اميدوار بودن در بركت و فزونى در زكات دادن است يا براى تزكيهء نفس يعنى والايش دادن نفس با خيرات و بركات و يا ناميدن آن مال به زكات براى همه موارد فوق است زيرا هر دو خير و نيكى در آن موجود است ( هم فزونى و بركت مال و والايش و رشد نفس ) ( سعدى گويد : زكات مال بدر كن كه فضلهء رز را * چو باغبان ببُرد بيشتر دهد انگور ) خداوند همواره - زكات - را با - صلاة - در قرآن قرين نموده است مىگويد : ( وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ - 43 / بقره ) با - زكات - و تزكيه نفس و پاكيزه داشتن آن ، انسان در دنيا شايسته و مستحقّ اوصاف پسنديده مىشود و در آخرت هم در خور پاداش و ثواب است . اين گونه شايستگى را انسان با پيگيرى و خواستن چيزى كه پاكيش در آن است بدست مىآورد كه گاهى تزكيه از ناحيهء بنده است ، براى اين كه آن را كسب مىكند و